Thursday, February 27, 2014

What’s So Amazing about Khichadi?

What’s So Amazing about Khichadi?

Via on Mar 21, 2013
kitchari with sweet potato and chutney

Above all other Indian meals, there is one which is considered to help facilitate spiritual growth.

It is the Ayurvedic detox food—but it can also be found on many dinner tables on a normal day, as it is loved for other reasons, as well.
Khichadi, pronounced kich-ah-ree and sometimes spelled “kitchari” or “khichdi,” has long been used to nourish babies and the elderly, the sick and the healthy during special times of detox, cleansing and deep spiritual practice.
A simple, porridge-like blend of beans and rice, khichadi is often referred to as the Indian “comfort food.” But perhaps contrary to the western idea of comfort food or even health food, khichadi has many nourishing and cleansing benefits.
Join me as I investigate the subtle magic of khichadi, its profound benefits, and a simple recipe to enjoy.

The term khichadi is used to describe any dish made with a mixture of rice and beans. For the traditional, cleansing khichadi, split yellow mung beans were used along with a long grain white or basmati rice, and a blend of traditional Indian spices. Let’s take a look at the constituents of khichadi on their own before we talk about how to blend them together.

Why White Rice?

The first question you might ask is, why white rice? During a cleanse, the metabolism slows down and the digestive strength weakens, so any food eaten must be very easy to digest.
Basmati_Rice_in_a_Basket
During a cleanse, long-grain white rice may be preferable for ease of digestion.
For khichadi, white rice is used because the husk has been milled off to make the rice easier to digest. While brown rice may be used – and will actually supply more nutrients – the husk makes brown rice much harder to digest. During cleansing, a time of already compromised digestion, this can irritate the intestinal wall and cause digestive gas or abdominal pain.
Traditionally, farmers would bring their rice to the miller and have the rice de-husked based on their needs. If someone was sick, elderly, or there was a baby in the house, all of the husk would come off, making white rice for the ease of digestion. Brown rice was used only if digestive strength was optimal or when funds were short, as it was expensive to have the rice prepared and de-husked.
Typically, long grain white rice was used over short grain rice because it was believed to be more nutritious. Even without the husk, it was considered a more stable food than short grain rice. Now, studies have shown that long grain white rice has a lower glycemic index than short grain rice.

Why Split Yellow Mung Beans?

To be called khichadi, the rice has to be cooked with a legume. Traditionally, that legume was split yellow mung dahl beans. These are the only legumes that are classified as “vata balancing” in Ayurveda. This means that, unlike every other type of beans or lentils, they will not produce any intestinal gas.
Split yellow mung beans also have their husk naturally removed. When they are split, the husk, which is very hard to digest and gas producing, naturally falls off. This process naturally renders them much easier to cook, digest, and assimilate.

A Perfect Protein

The combination of rice and beans has been a staple around the world for 10,000 years, and for good reason. You have probably heard the term “complete protein,” but let’s take a minute to really understand what that means.
There are 20 amino acids that combine with one another to make the proteins the body needs. 10 of them, the body can synthesize on its own. The other 10, called essential amino acids, the body does not make, meaning we must get it from our foods. Animal proteins are “complete” in that they contain all ten essential amino acids, but plant foods need to be combined to make a “complete protein.”
Split_Yellow_Mung_Beans
According to Ayurveda, split yellow mung beans are the one type of beans or lentils that will not produce gas.
Rice, like most grains, is very low in the amino acid lysine. As a result, if you live on grains alone, you will likely become protein deficient. Legumes and lentils, on the other hand, have lots of lysine, but they are generally low in methionine, tryptophan and cystine. Fortunately, grains are high in these three amino acids.
So the marriage of rice and beans, as found in khichadi, has been providing the 10 essential amino acids and making complete proteins for cultures around the world for thousands of years. For cultures that have subsisted on a plant-based diet, this marriage is often what allows their diet to be nutritionally sustainable.

Khichadi for Cleansing

During a cleanse, it is essential to have adequate protein to keep the blood sugar stable and the body burning fat.
One of the most common reasons folks have trouble with cleansing is due to unstable blood sugars made worse by the detox process. During a fast, for example, you are asked to drink only water, juice or veggies. For many, this type of austere fasting can be a strain and deplete blood sugar reserves. Then folks get really hungry, irritable, and end up with a low blood sugar headache or crash. While the goal of a fast is to shift the body into fat metabolism and detox the fat cells, this will not happen if the body is under stress and strain as a result of a difficult fast.
Here’s the basic equation:
Stress = Fat storing
No Stress = Fat burning
If you are attempting to detox heavy metals, preservatives, chemicals, pesticides and environmental toxins from your fat cells with a cleanse, make sure that you are not straining, or the amount of fat burned will be minimal.
Khichadi provides nourishment in the form of a complete protein that will keep the blood sugars stable during a cleanse. Otherwise, ironically, the body may react to the cleanse as a fat-storing emergency!
The goal of any effective cleanse should be to convince the body and the cells that life is not an emergency and that it is okay to burn that stored fat and release toxins. During a khichadi cleanse, you are eating this complete protein three meals a day, so there is no starvation response whatsoever. In fact, I always say that during our Colorado Cleanse and Short Home Cleanse, if you are straining or hungry than you are not getting the optimal benefits. The more comfortable you are the more fat you will burn.

Khichadi to Heal the Gut

In India, khichadi is often the first food for babies, not only because it is so easy to digest, it also heals and soothes the intestinal wall.
With 95 percent of the body’s serotonin produced in the gut, it is clear we process our stress through the intestinal wall. Chronic stress will irritate the intestinal wall and compromise digestion, the ability to detoxify through the gut, and cope with stress. During a Khichadi cleanse, the digestive system can heal. While we offer four dietary options in our Khichadi cleanses, eating just khichadi as a “mono diet” allows much of the digestion to be at rest during the cleanse, providing the nutrition needed to heal the gut and nourish the body.

Spiritual Practice and Deep Inner Calm

The state of fat metabolism facilitates a deep inner calm, making it the natural state for spiritual inquiry and practice. For this reason, khichadi was also fed to monks and ascetics to help
Sunbeams_Through_The_Trees
Having adequate protein to maintain blood sugar stability during a cleanse can facilitate feelings of inner peace and calm.
create a sense of stillness in which we gain greater access to old toxic emotional and behavior patterns. This is also why khichadi is the food of choice of Panchakarma, Ayurveda’s deepest detox retreat.

How to Make Khichadi

This recipe makes enough khichadi for three or four meals. You can play with the mixture of spices. Many people prefer this recipe when the spices are doubled, or even tripled.
Ghee is optional in this recipe. Optionally, you can start by browning the spices in a pan with 1-2 tbsp of ghee.
*A note on khichadi for cleansing: During a cleanse, we recommend that the khichadi be made with less or no ghee. Because ghee is a fat, it will slow the shift into fat metabolism. The less ghee you use, the deeper the cleanse. Outside of cleansing, as part of a regular diet, it is important to use ghee.
Ingredients:
1 cup split yellow mung dahl beans*
¼ – ½ cup long grain white or white basmati rice
1 tbsp fresh ginger root
1 tsp each: black mustard seeds, cumin, and turmeric powder
½ tsp each: coriander powder, fennel and fenugreek seeds
3 cloves
3 bay leaves
7-10 cup water
½ tsp salt (rock salt is best) or Bragg Liquid Aminos
1 small handful chopped fresh cilantro leaves
Can add steamed vegetables or lean meat when not cleansing, or for extra blood sugar support during a cleanse
*Split yellow mung dahl beans are available at Asian or Indian grocery stores, or on our online store. Different spellings include “mung” or just “dahl.” Please note that you do not want the whole mung beans—which are green—or yellow split peas.
Method:
Wash split yellow mung beans and rice together until water runs clear.
In a pre-heated large pot, dry roast all the spices (except the bay leaves) on medium heat for a few minutes. This dry-roasting will enhance the flavor.
Add dahl and rice and stir, coating the rice and beans with the spices.
Add water and bay leaves and bring to a boil.
Boil for 10 minutes.
Turn heat to low, cover pot and continue to cook until dahl and rice become soft (about 30-40 minutes).
The cilantro leaves can be added just before serving.
Add salt or Bragg’s to taste.
For weak digestion, gas or bloating: Before starting to prepare the khichadi, first par-boil the split mung dahl (cover with water and bring to boil), drain, and rinse. Repeat two or three times. Or, soak beans overnight and then drain. Cook as directed.

Khichadi: A New Favorite in Your Kitchen

Make khichadi when you are sick, when you are sad, when you are cleansing, for your kids or a loved one when they are under the weather, when you can’t be bothered to cook, when you come back from a long trip, when you need to regain your strength, but maybe not for dinner on a first date.
You’ll be surprised how warming and comforting it is, and pretty soon it’ll be the stuff your cravings are made of.

Sunday, February 23, 2014

શરીરના કોઈપણ દુઃખાવાને જડમૂળથી દૂર કરી દેશે 5 ખોરાક!



 
શરીરના કોઈપણ દુઃખાવાને જડમૂળથી
 દૂર કરી દેશે 5 ખોરાક!
 
ઘણા પ્રકારના આહાર એવા હોય છે જેના સેવનથી તમારા શરીરમાં થતા અનેક પ્રકારના દુઃખાવાને દૂર કરી શકાય છે. જો કે અત્યારે મોટાભાગના લોકોને સાંધાના દુઃખાવાની સમસ્યા સામાન્ય બની ગઈ છે. મોટાભાગના લોકો પેઈન કિલરથી દુઃખાવાનો ઈલાજ કરતા હોય છે. કોઈ પણ પ્રકારની પેઈન કિલર લો તે માત્ર થોડા કલાકો સુધી જ તમને દુઃખાવામાં રાહત આપે છે. જો તમે પણ રોજ આવી પેઈન કિલર લેતા હો તો તેનાથી દૂર રહેજો જે શરીરને અંદરથી ખોખલુ બનાવી દે છે. અહીં અમે એવા આહાર વિશે માહિતી આપી છે જે તમારા શરીરના કોઈપણ દુઃખાવાને જડમૂળથી દૂર કરી દે છે. આ વસ્તુઓ તમારા રસોડામાં જ રહેલી છે. તેના માટે તમારે કોઈ વધારે પડતા ખર્ચ પણ કરવાના નથી માત્ર થોડીક બાબતો ધ્યાનમાં રાખવાની છે.
હળદર-
આ પીળા રંગનો મસાલો કુરકુમિન નામના તત્વોથી ભરપુર છે. તેમાં ઈંફ્લામેટોરી રિએકશનને દૂર કરવાની તાકાત છે અને લાંબા સમય સુધી રહેતા દુઃખાવાથી છુટકારો પણ આપે છે. ઘુંટણની આસ્ટીઓઆર્થ્રઈટિસથી ગ્રસ્ત લોકો પર કરવામાં આવેલા અધ્યયનથી એ વાત સામે આવી છે કે હળદર એ લોકો માટે રાહતનુ કામ કરે છે જે લોકો સાંધાના દુઃખાવાથી પિડાતા હોય છે. હળદરની તાસીર ગરમ હોવાથી સાંધાના દુઃખાવામાં રાહત મળે છે. આ ઉપરાંત કોઈ પણ પ્રકારના સોજા હોય તો તેના પર પણ હળદરનો લેપ કરીને લગાવવામાં આવે છે.
તજ-
તમને થશે કે તીખા તેજાનામાં વળી દુઃખાવાને દૂર કરવાની તાકાત ક્યાંથી હોય તો જી હા આ જ તજમાં દુઃખાવામાં રાહત આપવાની છે અનોખી શક્તિ. તે ન માત્ર દુઃખાવાને દુર કરવાનું કામ કરે છે, પણ બેક્ટોરિઅલ ઈંફેક્શન અને હાઈ બ્લડ ગ્લૂકોઝ લેવલના ઉપચારમાં પણ ફાયદાકારક છે. સાથે જ તે મસ્તિષ્કની કાર્ય પ્રણાલીને પણ દુરસ્ત રાખે છે. તજને મધ સાથે મિક્સ કરીને પીવાથી શરીર પણ ઉતરે છે.
ડ્રાયફુટ્રસ-
અલગ અલગ પ્રકારના નટ્સમાં અલગ-અલગ પ્રકારના તત્વો રહેલા છે. જે ઈંફલામેશનને ઓછુ કરે છે અને દુઃખાવાને રોકે છે. અખરોટમાં ઓમેગા-3 ફેટી એસિડથી ભરપુર હોય છે. જેમાં એંટી ઈંફ્લામેટોરી ગુણ હોય છે. આ જ રીતે બદામમાં રિબોફ્લાવિન નામનું તત્વ હોય છે. જે પીએમએસ ક્રેંપના દુઃખાવામાં રાહત આપે છે. જ્યારે પિસ્તામાં મોટી માત્રામાં વિટામિન બી 6 સમાયેલુ છે જે પીએમએસથી સંબંધીત મસલ ક્રેંપ, ઈરિટબિલિટી અને ફ્લુઈડ રિંટેશનના ઉપચારમાં ઘણી ફાયદાકારક છે.
આદુ-
આદુ એ અનેક રીતે ફાયદાકારક છે. તે કેન્સરને જ્નમ આપતા ફ્રિ રેડિકલ્સને નષ્ટ કરવાની સાથે સાથે ઈમ્યુનિટીને પણ મજબુત બનાવે છે. સાથે જ આ એંટી ઈમેટિક ઈફેક્ટ દ્વારા અનેક કિટાણુઓને દૂર કરે છે અને દર્દનાશકનુ કામ પણ કરે છે. દુઃખાવો અને એંટી ઈંફલામેટોરી ગુણ માટે આદુમાં જોવા મળતા ગિંગેરોલ જવાબદાર છે. મસલના દુઃખાવાને દૂર કરવા માટે આહાર કે પછી ચામાં આદુનો ઉપયોગ સારા એવા પ્રમાણમાં કરવો જોઈએ.
ચેરી-
ટાર્ચ ચેરી ઈબ્રુપ્રોફેનના જેટલા જ ઈંફલામેશન અને દુઃખાવાને ઓછો કરે છે. એક સર્વેમાં એ વાત સામે આવી છે કે દરરોજ ચાર-પાંચ ચેરી ખાવાથી 25 ટકા સુધી દુઃખાવો દૂર થાય છે. ચેરી ઈંફલામેટોરી પ્રોસેસ માટે જરૂરી સી ક્રિએટીવ પ્રોટીનને ઓછુ કરે છે. આ સિવાય ચેરીમાં કોલેસ્ટ્રોલને દૂર કરરવાનો પણ એક અનોખો ગુણ છે. આ ઉપરાંત કસરતથી થતા મસલના દુઃખાવવાને પણ ઓછો કરે છે.

પ્રાણાયામ : તમારી નબળાઈઓમાં ભવ્યતાનું આરોપણ કરો

પ્રાણાયામ : તમારી નબળાઈઓમાં ભવ્યતાનું આરોપણ કરો
 
પ્રાણાયામ : તમારી નબળાઈઓમાં ભવ્યતાનું આરોપણ કરો
 
Kanti Bhatt
 
આપણે જેમ મૂર્તિ‌માં ભગવાન જોઈએ છીએ તેમ દરેક માનવમાં ભગવાન જોવા જોઈએ
 
સૂર્ય આપણને ''લાઈફ ફોર્સ’’ આપે છે. તેને સંસ્કૃતમાં પ્રાણ કહે છે. આ પ્રાણ જેટલા ઓછા- વાપરીએ તેટલું આયુષ્ય વધે છે. સૂર્ય તમને કહે છે કે તમને મારો લાઈફ ફોર્સ મફત મળે છે એટલે પ્રાણને વેડફવાના નથી. પ્રાણાયામ શેને માટે? શ્વાસને લંબાવવા અને આયુષ્ય વધારવા આ પૃથ્વી ઉપરના દરેક જીવો સૂર્ય થકી જીવે છે. આપણું નરીશમેન્ટ-પોષણ આખરે સૂર્ય પર આધારિત છે. સૂર્ય પ્રાણ આપે છે એટલે એ સૂર્ય ઔષધ બને છે. સૂર્યસ્નાન લો અને પ્રાણાયમ કરો તો વગર પૈસાની દવા બને છે. પ્રાણાયમ કરીએ છીએ તો ભૌતિક-લાઈફને એક્સ્ટેન્શન મળે છે. પ્રાણાયમ થકી લાઈફ ફોર્સને કંટ્રોલમાં લઈએ છીએ.
 
એઈજીંગ પ્રોસેસની વૃદ્ધ થવાની સ્પીડને પ્રાણાયમ દ્વારા ઘટાડીએ છીએ. અમેરિકન ઈન્સ્ટિ‌ટયૂટ ઓફ વેદીક સ્ટડીઝ નામની અમેરિકાની સંસ્થા પ્રાણ અને પ્રાણાયમનો ઊંડો અભ્યાસ કરાવે છે અને પ્રેક્ટિસ કરાવે છે. ડેવિડ ફ્રાઉલીએ તો 'યોગ એન્ડ આયુરવેદ: સેલ્ફ-હિંલીંગ એન્ડ સેષ્ફ રીયલાઈઝેશન’’નામનું પુસ્તક લખ્યું છે. ઉપનિષદમાં ય પ્રાણાયામનો ઉલ્લેખ છે. ગીતામાં પણ ૨૯માં અધ્યાયમાં પ્રાણયમનું મહાત્મ્ય ગવાયું છે. બે સંસ્કૃત શબ્દોનો સમાસ કરીએ તો પ્રાણાયામ શબ્દ બને છે, પ્રાણ એટલે કે આપણા શ્વાસને બની શકે ત્યાં સુધી રોકવો, (રૂંધવો નહીં) પ્રાણને રોકીને તેને એન્જોય કરવો. તેને લાભપ્રદ ક્રિયા માનવી. 
બીજા સહિ‌યારો શબ્દ આયામ એટલે ખૂબ ઊંડે સુધી શ્વાસને ફેફસામાં લઈ જવો. આપણે હઠયોગ કે રાજયોગ વગેરે વિવિધ યોગની કડાકુટમાં નહીં પડીએ. વૈદ્ય વિદ્યુત નરમ કહે છે કે ''વિવિધ પ્રાણાયામ’’ની જંજાળને બદલે સવારે મોઢું સાફ કરી ચા પીતા પહેલા માત્ર સૂર્ય સામે જોઈ પાંચ વખત ઊંડા... ઊંડા શ્વાસ ધીમે ધીમે લો અને ધીમે ધીમે શ્વાસ છોડો. બસ. આટલો જ પ્રાણયામનો અભ્યાસ કરો તો તમને ઘણા મેડિકલ લાભો મળશે. ઝીટીવી ઉપર પ્રાણાયામ અને મેડિટેશન ઉપરનાં ડો. પંજક નરમના ૧૦૦૦ લેકચરો થયા છે. સૌ પ્રથમ તો તમે પ્રાણાયામ કરો તો તમારા મગજ ઉપરનું સ્ટ્રેસ (મગજની તાણ) ઓછું થશે. ઘણા લોકોને દમના દર્દની શરૂઆત હોય તે દમ આગળ વધતો અટકશે. પ્રાણાયામ થકી તમારું મન સ્ટેડી રહે છે. 
સ્થિર રહે છે. વીલ પાવર મજબુત થશે. તમારી જીવનદૃષ્ટિ વિશાળ થશે. તમારું બાળક પ્રાણાયામને નાની ઉંમરે શીખી લે. હું પોતે બચપણથી આજ સુધી પ્રાણાયામ કરું છું. એટલે આજે ૮૪ની ઉંમરે ૧૩-૧૪ કલાક થાકયા વગર કામ કરી શકું છું. બાળકને પ્રાણાયામની વાત સમજાવતી વખતે તેને વાર્તારૂપે 'પ્રાણયામનાં ફાયદા કહેજો. ''આ એક વેદીક વાર્તા છે તે ભારતના ઉપનિષદોમાંય કહેવાય છે. આપણને ભગવાને મન, પ્રાણ (પ્રાણવાયુ-ઓકસિજન), વાણી, શ્રવણ માટે કાન, દષ્ટિ માટે આંખ આપી છે. આ બધી જ ઈન્દ્રીયો એક દિવસ પોતાનું મહત્ત્વ પુરવાર કરવા એક બીજા સાથે ઝઘડો કરતી હતી. આખરે આ ઝઘડો નિવારવા નક્કી થયું કે પ્રત્યેક ઈન્દ્રિ‌ય એક પછી એક શરીરને છોડી દેશે. 
શરીરને તેના વગર ચાલે છે કે નહીં? પ્રથમ વાક શક્તિ-બોલવાની શક્તિ ગઈ. ઉલટાનું બોલબોલ થતી હતી તે વાણી મુંગી થતાં માનવને વધુ શક્તિ આવી. પછી આંખો ગઈ. આંખ વગર પણ શરીરને ચાલ્યું. વફાદાર પત્નીઓ અંધ પતિને દોરીને શક્તિ આપતી હતી. એ પછી મન ચાલ્યુ ગયું તો જિંદગીમાં મન જ બધી પંચાત ઊભી કરતું હતું તે મને વગર શરીરને ચાલ્યુ મન વગર માનવી નિર્મોહી બની ગયો. મોહ છૂટી ગયો પણ છેલ્લે પ્રાણ શરીરને ત્યજવા માડયો. પણ પ્રાણ ગયો કે તુરત જ બીજી ઈન્દ્રિ‌ઓ પોતાની શક્તિઓ ગુમાવવા માડી. શરીરમાં એનર્જી જ ન રહી. શક્તિ- ઊર્જા‍ ન રહી.એ પછી સ્વીકારાયું કે પ્રાણ અનિવાર્ય છે. બીજી ઈન્દ્રિ‌ઓ વગર ચાલે, પ્રાણ વગર નહીં.’’ 
પણ એ 'પ્રાણની’ આપણે કાળજી લેતા નથી. આ પ્રાણની ચર્ચા આજે શું કામ ઉપાડી? એટલા માટે કે આજે જ્યાં મારા જીવનનું ઘડતર થયેલું અને જ્યાં મારા મન શરીર, પ્રાણ પોષાયા તે મહુવા શહેરમાં સ્વામિનારાયણનું ભવ્ય મંદિર ચણાયુ છે તેમાં ૧૬-૧૭મી ફેબ્રુઆરીએ પ્રાણ-પ્રતિષ્ઠા છે. પથ્થરની મૂર્તિ‌માં પણ પૂજા વિધિ- કે હોમ-હવન કરીને તેમાં આપણે માનવો પ્રાણ પૂરીને તે મૂર્તિ‌ને ''જીવંત’’ બનાવીએ છીએ. આપણને આપણા દેવતા-દેવીની મૂર્તિ‌માંથી વિશેષ ઊર્જા‍ લીધા વગર ચાલતું નથી. આપણે મંદિરોમા દર્શને જોઈએ છીએ. સૂર્ય કે બીજી તત્ત્વોના 'પ્રાણ’ પૂરતા નથી એટલે આપણે મૂર્તિ‌માં પ્રાણનું આરોપણ કરીને તેની પાસેથી જ પાછી શક્તિ લઈએ છીએ. 
બાર્બરા ઈ. સેવિન નામની અમેરિકન સાધ્વીએ તો અમેરિકામાં પ્રાણાયામનાં લાભ ગણાવીને તેનાથી દર્દો સારા કરવાનો વૈદકનો ધંધો ઉપાડયો છે.આજે મહુવાના સ્વામિનારાયણના મંદિરની મૂર્તિ‌ના પ્રાણપ્રતિષ્ઠા ઉત્સવને નિમિત્ત બનાવીને પ્રાણાયમ શીખવું જોઈએ. વળી આ પ્રાણપ્રતિષ્ઠાનો વિરાટ અર્થમાં લઈ તમે તમારી પ્રિય વ્યક્તિમાં નબળાઈ હોય ત્યાં ભવ્યતાનું આરોપણ કરી શકો છો. પ્રાણપ્રતિષ્ઠા એટલે અંગ્રેજીમાં 'ઇનફયુઝીંગ લાઈફ ઈનટુ એન આઈડોલ’. કોઈ પણ ધર્મની મૂર્તિ‌માં તમારી જ ઊડીં શ્રદ્ધા સાથે પ્રાણ આરોપીત કરવા. જૈન ધર્મમાં મૂર્તિ‌ પ્રસ્થાપનની 'અંજનશલાકા’ની ભવ્ય વિધિ હોય છે. એટલે કે દૃષ્ટિની-શક્તિ મૂર્તિ‌માં આરોપવી.
સ્વામીનારાયણની મૂર્તિ‌ સ્થાપિત થાય ત્યારે બહુધા પ્રમુખ સ્વામી મૂર્તિ‌માં દૃષ્ટિ આરોપીત કરવાની ન્યાસ વિધિ કરે છે, એટલે કે મૂર્તિ‌ના તમામ અંગોને જીવંત કરે છે અને ખાસ તો ''નેત્ર-અનાવરણ’’ વિધિ કરે છે. ખાસ તો તેમાં ગાયનું ઘી અને મધ વાપરે છે. હું અમેરિકાના એક મંદિરમાં પ્રાણપ્રતિષ્ઠા વખતે ગયો ત્યારે પ્રમુખ સ્વામીએ કહ્યું કે, આપણે આ ઉત્સવમાંથી એક વાત જીવનમાં ઉતારવાની છે આપણે જેમ મૂર્તિ‌માં ભગવાન જોઈએ છીએ તેમ દરેક માનવમાં ભગવાન જોવા જોઈએ.